Azpiegitura aurreratu berria marruskadura-, higadura- eta lubrifikazio-baldintza zorrotzen pean dauden materialen eta osagaien portaera aztertzera bideratuta dago. Gaitasun berri horri esker, industria-enpresei laguntza eskainiko zaie irtenbide eraginkorragoak, iraunkorragoak eta jasangarriagoak garatzeko, automobilgintza, energia, meatzaritza, ekipamendu-ondasunak eta aeronautika bezalako sektoreetan.
Higadura da sistema mekanikoetan eraginkortasun-galeren eta akats goiztiarren arrazoi nagusietako bat. Materialek zerbitzu-baldintza errealetan nola elkarreragiten duten ulertzea funtsezkoa da bizi-ziklo luzeagoko osagaiak garatzeko, mantentze-kostuak murrizteko eta baliabideen zein energiaren kontsumoa optimizatzeko.
Erronka horiei erantzuteko asmoz, AZTERLANek azken belaunaldiko saiakuntza tribologikoetako azpiegitura bat (MFT-5000 tribometroa) gehitu du, higadurarekiko erresistenteak diren materialen garapenean, gainazal-ingeniaritzan eta benetako funtzionamendu-baldintzetan osagaiak baliozkotzeko I+G gaitasunak indartuz eta zabalduz.
AZTERLANeko ikerketa-lerro honen arduradun den Gorka Alonso doktoreak azaldu duenez: «Tribologia material baten higadura neurtzetik harago doa. Gure helburua materialaren konposizioaren, mikroegituraren, fabrikazio-prozesuaren eta benetako zerbitzu-baldintzen arteko harremana ulertzea da, osagaien errendimendua eta iraunkortasuna hobetuko dituzten soluzioak garatzeko. Gaitasun berri hauei esker, lan-eszenatoki oso zorrotzak erreproduzitu eta industriarentzat zuzenean aplikagarria den ezagutza sor dezakegu.»
Gaitasun berri horiei esker, higaduraren aurkako aleazio eta materialen garapenarekin, estaldura eta gainazal-tratamenduen optimizazioarekin, lubrifikazio-sistemen azterketarekin eta karga, abiadura edo tenperatura handien pean lan egiten duten osagaien baliozkotzearekin lotutako ikerketa-proiektuak garatu ahal izango dira. Era berean, mugikortasun elektrikoa bezalako aplikazio berrietarako irtenbideak garatzea erraztuko dute; izan ere, elektrifikazioak material eta gainazalen arteko elkarrekintza-mekanismo berriak sortzen ditu.
Azpiegitura berriak saiakuntza-baldintza ugari erreproduzitzeko aukera ematen du konfigurazio modularren bidez, besteak beste, saiakuntza birakariak eta linealak, benetako osagaien saiakuntzak, tenperatura altuko ingurumen-ganberak, lubrifikazio-sistemak eta higatutako gainazalen hiru dimentsioko karakterizazioa profilometria optiko integratuaren bidez. Gainera, balazta-sistemen azterketarako eta higadurak sortutako eta atmosferara igorritako partikulen ebaluaziorako gaitasun espezifikoak ditu, partikulen harrapaketa-sistema baten integrazioari esker (Engine Exhaust Particle Sizer, EEPS, eta Optical Particle Sizer, OPS, sistemen konbinazioa). Ikerketa-lerro honek interes berezia du EURO 7 araudia indarrean sartuko den testuinguruan, eta AZTERLANek ahalegin handia eskaintzen dio.
«Azpiegitura berri honen indargune nagusietako bat eskaintzen digun moldakortasuna da», adierazi du Alonsok, «saiakuntza-baldintzak garapen teknologiko bakoitzaren behar espezifikoetara egokitzeko aukera ematen baitigu, meatzaritza edo energia arloko aplikazioetarako materialetatik hasi eta mugikortasun elektrikorako balazta-sistemetaraino. Horri esker, enpresei lagundu diezaiekegu diseinuaren lehen faseetatik hasi eta soluzio berrien baliozkotze esperimentalera arte.»
Azpiegitura berri honi esker, AZTERLANek material aurreratuen garapenean eta zerbitzu-baldintzetako portaeraren ebaluazioan dituen gaitasunak indartzen ditu, ezagutza metalurgikoa, gainazal-ingeniaritza eta karakterizazio aurreratua I+G estrategia bakar batean integratuz.
Bere prestazio eta prestakuntza-mailagatik, azpiegitura hau Euskal Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren Sarean (EZTBS/RVCTI) tribologiaren ikerketarako eskuragarri dagoen gaitasun aurreratuenetako bat da. Horren bidez, euskal ekosistemaren eskaintza teknologikoa zabaltzen da industria-lehiakortasunerako eta deskarbonizaziorako gero eta garrantzitsuagoa den esparru batean, eta AZTERLAN zein Euskadi espezializazio handiko erreferente bihurtzen dira.
Azpiegitura berria Eusko Jaurlaritzaren AZPITEK programaren bidez finantzatu da (PZ-2025/000002), eta AZTERLANen material-garapena, mikroegituraren karakterizazioa, gainazal-ingeniaritza, prozesuen simulazioa eta fabrikazio aurreratuko gaitasunekin integratzen da, Zentroaren eginkizuna produktu eta prozesu berritzaileak garatzeko bazkide teknologiko gisa indartuz.
